Waar komt
Kattebelletje vandaan Kattebelletje is afgeleid van het Italiaanse (s) cartabello, dat 'slecht boek'betekent.
   
Achterbaks vandaan Het Middelnederlandse bac betekende 'rug': als je iets stiekum deed, deed je dat achter de rug van andere om.
   
Asfalt vandaan Het komt van het Griekse asphaltos, dat samengesteld is uit a-('niet') en sphallein ('doet vallen'). De grieken gebruikten hun asphaltos namelijk als versteviging voor muren.
   
Aspirine vandaan De merknaam Aspirin is afgeleid van de bloemnaam spiraea ulmaria, waarin het geneesmiddel voorkomt
   
Bankroet vandaan Het komt van het italiaanse bancarotta dat 'gebroken bank' betekent. de tafel van een falliete geldwisselaar werd namelijk kapotgeslagen.
   
Belhamel vandaan Een belhamel was oorspronkelijk de hamel ('ram') die met een bel om de nek de kudde voorgaat; daarvan zijn de betekennisen 'aanvoerder' en 'baldadige jongen' afgeleid.
   
Bietsen vandaan Bietsen kwam pas in de 20ste eeuw voor het eerst in het Nederlands voor. Het is afgeleid van het Engelse beachcomber: 'strandjutter', iemand die stranden en werven afschuimt.
   
Bintje vandaan Het was de naam van een van de leerlingen van Klaas de Vries, de kweker van deze aardappelsoort.
   
Blouse vandaan Waarschijnlijk is het Franse blouse afgeleid van het Latijnse Pelusium. Pelusium was een stad in Egypte waar indigoplanten werden verbouwd en waar de kruisvaarders blauwe kledingstukken zagen, die ze over hun wapenuitrusting heen trokken
   
Boordevol vandaan Het woord boord betekent onder meer 'rand, bovenrand.'Als iets tot de rand toe vol was, was het 'tot'den boorde toe vol.
   
Casinobrood vandaan Casino is Italiaans en betekent 'huisje.' De benaming heeft niets te maken met de plaats waar het brood gebakken wordt, maar met de vorm van het brood. Casinobrood wordt gebakken in een rechthoekig blik (met deksel) waarvan de vorm op een huisje lijkt.
   
Catamaran vandaan Uit twee Tamilwoorden: katta ('gebonden') en maram ('hout')
   
Bungalo vandaan Bungalo is door de Engelsen ontleend aan het Hindi, waarin bangla zoveel betekent als 'Bengaals.' de boeren in Bengalen leefden in hutten met een rietendak en met wanden van rotan en bamboe. de Britse kolonisten bouwden deze huizen na en verfraaiden ze. de uitvoering werd veel chiquer, maar de aanduiding bleef hetzelfde: bungalo.  
   
Cervelaatworst vandaan Het is afgeleid van het Italiaanse cervello
(' hersenen ').
   
Chic Uit het Duits: het Duitse woord schick (' fatsoen, elegantie' ) is door het Frans geleend als chic.
   
Op de valreep vandaan De valreep was een afhangend touw met knopen, waarlangs men een schip kon verlaten of er tegenop kon klimmen. Met op de valreep staan kon men aanduiden dat iemand op het punt stond te vertrekken. Van daaruit kreeg op de valreep de betekenis 'op het laaste moment'.
   
Witte donderdag vandaan Op Witte donderdag hadden de gewaden van de boetelingen die weer verzoend in de gemeenschap konden terugkeren een witte kleur.
   
Hangmat vandaan De hangmat komt al sinds de zeventiende eeuw in het Nederlandse taalgebied voor. Het woord hangmat is een verbastering van het Spaanse woord hamaca. Het Spaans heeft het woord op zijn beurt weer ontleend aan een indianentaal.
   
Vechten tegen de bierkaai vandaan Vechten tegen de bierkaai betekent het onmogelijke proberen te bereiken, een verloren strijd aangaan. Deze uitdrukking is ontstaan in Amsterdam. De bewoners van de Bierkade (een deel van de Oudezijds Voorburgwal, gelegen bij de Oude kerk) stonden bekend als echte vechtersbazen. Wie het tegen hen wilde opnemen, kon er bij voorbaat zeker van zijn de strijd te verliezen.
   
De uitroep goeie grutten vandaan Grut is een opzettelijke vervorming van God en wordt zowel in het enkelvoud als in het meervoud als bastaardvloek gebruikt.
   
Niet in de haak zijn vandaan Van timmermannen: de haak is een winkelhaak, het instrument dat de timmerman gebruikt om een rechte hoek te tekenen. Een hoek die niet in de haak is , is niet recht.
   
Aan de bak komen vandaan Aan de bak komen betekent de gelegenheid/kans krijgen om iets te doen en ook de kans krijgen om te laten zien wat je kunt daaruit ontwikkelde zich de betekenis werk vinden 'Aan de bak!' komt ook als aansporing voor in de betekenis 'aan het werk!' soms wordt dit gezegde nog versterkt met vol: we moetsen vol aan de bak
   
Bakkeleien vandaan Bakkeleien komt van het Maleise berkelahi, dat twisten, vechten betekent.
   
Bezine vandaan Het is ontleend aan het Hoogduitse Bezin, dat weer afgeleid is van benzoëzuur. In 1833 werd bij de distillatie van dit zuur benzine gewonnen.
   
Chavinisme vandaan Het is afgeleid van Nicolas Chauvin, de naam van een zeer patriottische veteraan van Napoleon. Dankzij een toneelstuk waarin zijn opofferingsgezindheid werd overdreven. is zijn naam ontsterfelijk geworden.
   
In de aap gelogeerd zijn vandaan Waar de uitdrukking in de aap gelogeerd zijn vandaan komt, is niet precies bekend. Wel mogen we aannemen dat (In) De Aap de naam (of spotnaam) was van een herberg waar het verblijven niet prettig was of nadelige gevolgen kon hebben, of waarvan men vermoedde dat dat het geval was. Die naam of spotnaam zou dan te danken zijn aan het negative imago dat een aap had. Het is ook mogelijk dat er een aap was afgebeeld op het uithangbord van zo'n herberg.
   
Diploma vandaan Diploma is van oorsprong Grieks; het betekent 'dubbelgevouwen' (gezegd van een brief).
   
Florijn vandaan Het is afgeleid van het Italiaanse woord fiorino (bloempje).
   
Geld vandaan Geld is verwant met gilde en betekende oorspronkelijk 'bijdrage aan de gemeenschappelijke maaltijd.'
   
Gospel vandaan Gospel komt van het oud-Engelse godspell, dat een samenstelling is van god ('goed') en spell ('boodschapper'). Gospel betekent dus 'goede boodschap.'
   
Griep vandaan Het Nederlands heeft griep in de achttiende eeuw ontleend aan het Frans, maar van oorsprong is het afkomstig uit een Germaanse taal. Griep hoort bij het werkwoord grijpen: het is de ziekte die mensen plotseling grijpt.
   
Hanteren vandaan Het Franse werkwoord hanter, dat oorspronkelijk 'omgaan met 'betekende.
   
Pyjama vandaan Het is -via het Engels- ontleend aan pajama ('beenbekleding') een woord uit het Hindi.
   
In de rats zitten vandaan Rats vormt een onderdeel van het soldatendiner. Rats is afkomstig ratatouille, de naam van een Frans gerecht, een soort hutspot. Eerst werd dit woord in het Nederlands verbasterd tot rajetoe en daarna tot rats . In de rats zitten is dus vergelijkbaar.
   
Kadetje vandaan Kadetje is afgeleid van cadet, dat in ouder Nederlands 'heer' betekende (tegenwoordig is een cadet een leerling van een militaire school). Een kadetje is dus eigenlijk een 'herenbroodje'.
   
Pierewaaien vandaan Uit het Russisch: pirovat' betekend' feesten, fuiven'.
   
Nachtmerrie vandaan Nachtmerrie is een verbastering van nachtmare. Met mare werd een nachtspook bedoeld, een nachtelijke kwelgeest.
   
Holland vandaan Van Holtland, de naam van de bosrijke omgeving in de buurt van Haarlem, waar veel holt ('hout') voorradig was. Holtland werd later Holland.
   
Botje bij botje leggen vandaan 'Botje bij botje leggen' betekend dat iedereen een financiele bijdrage levert als er een bedrag op tafel moet komen. Het botje is een taalerfenis uit de Middeleeuwen. Het was een verkorting van botdrager, een zilvermuntje. De benaming was spottend bedoeld: op de munt in kwestie stond een leeuw afgebeeld met op zijn kop een helm die grote gelijkenis vertoonde met een bot, een mand van het type dat men destijds op de rug droeg: van boven breed, van onderen puntig.
   
De bietenbrug op gaan vandaan? 'De bietenbrug op gaan' (ook wel de bietenberg op gaan) wordt gezegd als iets verkeerd loopt of als iemand in de problemen raakt, bijvoorbeeld: 'Als je te snel aan een marathon begint, ga je geheid de bietenbrug op.' Voor het ontstaan van deze zegswijze doet de volgende verklaring de ronde: de bruggen waarover boeren met hun karren met bieten heen reden werden glad doordat er soms bieten vanaf vielen die vervolgens werden platgereden.
   
Van haver tot gort vandaan? Oorspronkelijk luidde de uitdrukking van avere te avere: 'van voorouder op voorouder'. Sommige moderne woordeboeken vermelden aver nog steeds in de betekenis 'kind, nakomeling', maar merken daarbij wel op dat het woord verouder is. Toen de betekenis van aver in vergetelheid was geraakt, ging men dit woord interprteren als van haver en is de variant met gort opgekomen.
   
Op de fles gaan vandaan Als een bedrijf 'op de fles is gegaan', betekend het dat het failliet is. Op de fles gaan is ontstaan met de bijgedachte aan het (bijna) lege vat, waaruit alleen nog een paar flessen getrokken kunnen worden. De zaak die is misgelopen, wordt vergeleken met het vat dat zo goed als leeg is. Bier dat op de fles getrokken was, was nietemin niet al te best. Het dan ook niet zo vreemd dat dit 'flessentrekken' later de bijbetekenis 'bedriegen' kreeg, en dat ook iemand flessen ('iemand oplichten') ontstond.
   
Van zessen klaar vandaan Deze uitdrukking heeft van oorsprong betrekking op paarden. 'Van zessen klaar' wilden zeggen dat een paard vier goede benen en twee goede ogen had. Klaar van iets betekende 'vrij van ziekte of ongemak'.
Tegenwoordig gebruiken we de uitdrukking in verband met de lichamelijke en geestelijke eigenschappen van personen. 'Hij weet van aanpakken, hij kan zich goed redden.
   
Bezint/Verzint eer ge begint vandaan Wat is juist: 'verzint eer ge begint'of 'bezint eer ge begint'? 'Bezint eer ge begint' is veel duidelijker, maar 'verzint eer ge begint' is het oudst. Bezint heeft verzint waarschijnlijk kunnen verdringen door dat bezinnen net als verzinnen 'nadenken' kan betekenen ; bezinnenheeft in die betekenis verzinnen zelf helemaal verdrongen. Bovendien hebben veel mensen een voorkeur voor allitererende zegswijzen: 'bezint eer ge begint' klinkt beter dan 'verzint eer ge begint'.
   
Een uiltje knappen vandaan Het groot uitdrukkingenwoordenboek van Van dale (2006) gaat ervan uit dat met uiltje wel degelijk een echt uiltje bedoeld is. Omdat uilen nachtdieren zijn, slapen ze overdag - dat verklaart de betekenis 'een (middag) dutje doen' Knappen in de betekenis  'vangen' of 'vlug grijpen' komt ook voor in 'een misje knappen' en 'een kerkje knappen'. Wie dat doet, loopt even een kerkdienst in "om' zonder veel belangstelling en zonder veel tijdverlies , formeel aan de verplichtingen te voldoen".
   
De Draak met iemand steken vandaan 'De draak met iemand steken' is iemand bespotten. Deze uitdrukking verwijst naar bisschop Gregorius van Cappadocië, oftewel Sint Joris. Deze redde, volgens de overlevering, in de zesde eeuw een vrouw die door een draak in gevaar was gebracht. In latere religieuze processies speelde men dit gevecht na met houten wapens en strooien draken. het verhaal werd toen niet meer serieus genomen: het werd bespot.
   
Kermis vandaan Kermis is opgebouwd uit kerk en mis en betekend eigenlijk 'kerkdienst'.
   
Wierook vandaan Wierook betekend 'heilige rook'. Wie-komt in dit woord overeen met het Duitse Weih-in Weinachten en met het Nerderlandse wij- ('heilig") in wijwater.
   
Schots in schots en scheef vandaan Schotten werden voor lomperds aangezien; zo kon Schots de betekenis 'verkeerd, raar' krijgen.
   
Utopie vandaan Het is verzonnen door de schrijver Thomas More (1478-1553), op grond van de Griekse woorden ou ('niet, geen') en topos ('plaats'). Utopie betekend dus eigenlijk 'nergens'.
   
Hortensia vandaan Van Hortense lepaute, de vrouw van de reisgenoot van de botanicus Commerson, die de plant in de achttiende eeuw in china ontdekte.
   
Het helemaal maken vandaan De uitdrukking is een letterlijke vertaling van de Engelse uitdrukking to make it (to the top).
   
Praten als brugman vandaan Praten als Brugman betekent 'veel en met grote overtuigingskracht praten'. Deze zegswijze gaat terug op een historisch figuur: pater Johannes Brugman (1400-1473). Hij was een minderbroeder oftewel een franciscaan. De franciscanen vormen een wereldwijde broederschap binnen de Rooms Katholieke Kerk. De orde is gesticht door Franciscus van Assisi (1182-1226). Pater Brugman stond bekent om zijn vurige preken. De hoofdletter van de eigennaam Brugman is behouden gebleven in praten als Brugman, omdat een rechtstreekse vergelijking met pater Brugman zelf wordt gemaakt. 

Uit: Pierewaaien, Genootschap Onze Taal (zie: www.onzetaal.nl)